anna coudenys

Zoveel onduidelijke duidelijkheden in de grotemensenwereld, zoveel Uitgesproken Meningen waartussen je kan zwalpen als een krekeltje in een notendop op weg naar de zee, hoe zat het ook alweer met die Belgische tennissterren die altijd moeten bekennen waar ze zijn en waarom, en dat daar heibel van komt als ze eens nergens zijn en dan straf krijgen, moet ik dat erg vinden, of moet ik zeggen eigen schuld dikke bult, hen betreuren, beklagen, een benefiet houden om hun advocatenkosten te betalen ach nee dat doet de minister al, vandaag zat ik bij het ontbijt te staren naar een foto in de krant van een ex-tennis-ster, hij had oorringetjes in en zag eruit als een moderne versie van Odo Opperbolt, de slechtste der beminnelijke be-oorringde slechterikken uit de roemruchte ongeëvenaarde serie Keromar, de ex-tennis-ster had een biografie geschreven over zijn lamlendige leven, hoe hij tennis haatte en hoe het allemaal kwam door zijn stoute stoute papa, een soort super-opperbolt die hem vloekend het veld opdreef. Wat denk je erover, 't is toch wel erg, 't is toch wel niet te geloven, hoe is het mogelijk, je zou toch denken dat, zeg nu zelf, vind je ook niet, nee, eigenlijk vind ik soms helemaal niets, wordt het steeds moeilijker een Uitgesproken Mening te hebben, alsof met ouder worden de wereld veel veelkleuriger is, en dus kijk ik met het plezier van het  kind dat ik ooit was met mijn jongste dochter  mee naar de DVD van de heerlijk zwartwitte Keromar en meen me te herinneren hoe ik toentertijd mateloos genoot van de goeden in gewaagde unisex minirokjes en met bloemen in hun haar (oh, de billen van Mike Verdrengh) die de afschuwelijk zwarte slechten in de bakpan hakten, zodat ze kreunend neervielen (ze steken de pijlen onder hun oksel als ze vallen, legt mijn nuchtere tienjarige dochter me uit) maar toch niet echt dodelijk gewond, dat niet, en ook geen bloed te zien, geen druppel en dan, dan komt het allemaal goed want iedereen wordt verliefd op iedereen, alleen van Odo weet ik het niet meer, toch nog even naar die laatste aflevering meekijken straks, maar ik kan me voorstellen dat hij als enige Superslechte overblijft, met die gemene grijns op zijn knappe tronie vast van plan nog eens terug te komen om de boel te verzieken als het wat te melig wordt en er genoeg gekust en geknuffeld is en dan, dan spreekt hij zijn persoonlijke gitzwarte scheldwoord nog eens uit met een heftigheid waar al die bleke braveriken het niet van terughebben: sludderamok!

 Een vrouw eet een appel, gulzig, hongerig, smakelijk, ze bijt er intense, grote happen van af, het sap doet haar lippen blinken, daarna hapt ze in het klokhuis, ze begint aan de onderkant, het midden, het hart van de appel moet eraan geloven, de pitjes knarsen tussen haar tanden, ze maalt ze meedogenloos fijn, nu heeft ze enkel nog het steeltje in de hand en ik vraag me af of ze die ook opeet, één moment kijk ik niet en het steeltje is verdwenen, nu zal ik nooit weten of ze het al dan niet heeft opgegeten, ik kan het haar moeilijk vragen, natuurlijk niet, net zoals ik de teleurstelling in de stem van de man aan mijn overkant alleen maar kan registreren, maar nooit precies te weten zal komen waarom, een belofte is verbroken, er is niets, zegt hij tegen zijn mobieltje, ik zit op de trein, ik kom naar huis en er is niets, ik vertel het je straks wel, nu niet, hij blijft het maar herhalen: later, later, ik ben moe, zegt hij tenslotte, want ze blijft aandringen, ik klaag toch niet zegt hij, en dat stuit op ongeloof, hij luistert en zwijgt een hele tijd, dan legt hij met een theatraal gebaar het mobieltje op het tafeltje, zijn verre geliefde blijft ratelen met een hoog onverstaanbaar cartoonstemmetje,  hij kijkt ernaar, naar die stem op de bibberende tafel, hij kijkt rond, hij kijkt naar mij, naar mijn pen, ik maak tenminste geen lawaai als ik mopper op papier denk ik, maar het is net zo eenzaam, die stem in het niets, en hoe ze opeens stopt als ze beseft dat er niemand is die luistert, ach nee daar is niets van aan, want zelfs zonder lezers houdt schrijven nooit op.

 

 

 

 

 

Ik wou dat ik kon zeggen dat ik met een pen in de hand geboren werd, maar net als elk normaal kind moest ik tot in het eerste leerjaar wachten tot ik lettertjes op papier gedrukt kreeg. Maar sindsdien was er geen houden meer aan. 

 

Ik schreef boeken zonder einde, ik schreef eindes zonder boeken, ik schreef  zes romans die een kaft kregen en drukinkt en waar ik met trots en stomme verbazing naar kan blijven kijken, naar dat stukje boekenrek gevuld met mij.

 

Mijn tas bulkt van de balpennen en potloden, ik ben een fanatiek aanhanger van het beruchte Hemingway notitieboekje (bijgenaamd het Mollenvelletje) en toch… nog steeds dringt zich de vraag op: Waarom?

Er is niemand aan wie men meer naar het Waarom vraagt (vanzelfsprekend steeds met hoofdletter) dan aan een schrijver. Alsof hij een benji-springer is, of een kamikazepiloot. Er is niemand die meer aan zichzelf vraagt “Waarom”, dan een schrijver. Terwijl hij wenst dat hij een voetballer is, die zich dat nooit ofte nimmer afvraagt.

 

Gek toch. Ik kan me geen leven zonder schrijven voorstellen.

 

Kijk:

 

Dit is wat ik ben

Schrijver

Dit is wat ik doe

Schrijven

Zoals een bakker

Zijn brood

Zoals een moeder

Haar kind

Zo koester ik

Schrijven.

 

Zo simpel is het.

 

Lief dagboek

 

Hoe stilletjes is het hier op deze website geweest de voorbije maand. Ik schreef, vergis je niet, ik schreef in de trein die stilstond, over de trein die stilstond, over de man ronkend met de open mond en de wesp die bij hem naar binnen vloog, ik schreef al liggend, al staand en zelfs al lopend, ik schreef over schrijven, ik ging over de schreef met het schrijven, ik schreef in mijn hoofd, over de zwaluwen die zich reeds aan het verzamelen zijn , over de Neerlandse Vorstinne die zich driewerf hoera liet toeroepen op de opening van weer een prachtig politiek jaar, ik dichtte waarempel ook nog, zonder de billen op te lichten, om het met een oud en vergeten Westvlaams spreekwoord te zeggen, haikoe's zoals deze:

 

 

En toch bleef mijn blogje onaangeroerd, bleven de letters zitten in mijn notitieboekje, in mijn hoofd. Er  waren altijd wel dingen, kleine dingen die zich maar blijven herhalen zoals rekeningen betalen, vaatwas vol vaatwas leeg, was, ophangen, vouwen, strijken, stof, zuigen, bood, schappen, dingen dingen dingen, en dan zijn we nog zo blij dat ze klein zijn en onbeduiden, en geen hoofdletter D hebben, de D van dood of doem.

 

Wat een mooie nazomer wordt dit. Een nazomer die me aan de herfst herinnert waarin ik Wilde Lucht schreef en met de componist van de soundtrack ervan, Roel van Veldt, placht te verdwalen in het Zoniënwoud, op zoek naar inspiratie, transparantie en het klanklandschap dat mijn verhaal op cd zou maken.

 

"In Canada spreken ze van een indian summer, een nazomer die de blaadjes aan de bomen bindt, een nazomer die geen afscheid kan nemen van de zomer. Papa en mama waren niet weg te branden uit de bossen buiten de stad. Af en toe ging ik met hen mee op lange wandelingen. Dan slaakten ze kreetjes van verrukking toen ze hand in hand door de majestueuze beukenlanen liepen,met hun stervende bladeren, geschilderd met vuur. ‘Dat iets zo mooi kan zijn,’ zei mama en ze had tranen in haar ogen, ‘zo’n herfst, ik heb nog nooit zo’n prachtige herfst meegemaakt, of zou het komen omdat ik voor het eerst besef hoe wankel het leven wel is?’ Papa kuchte en bromde, keek op zijn plan, wees een weggetje aan tussen de struiken dat ons langs een borrelend beekje leidde. ‘Wat een prachtig pad,’ riep mama uit en ze zoende hem als beloning, alsof hij het zelf aangelegd had. Ik bekeek het allemaal met verbazing.Waren ze gelukkig? Ze dansten als kinderen door de dikke laag gevallen bladeren, en alles in hen sprak van leven en vertrouwen."

 

Een mooie nazomer wordt het ook voor onze vriend M, die eindelijk eindelijk Papieren zal krijgen. Zodat hij na negen jaar doorbijten, volharden en niet opgeven, eindelijk eindelijk als bij wonder permanent Belg mag worden. We geven hem frietjes met mayo want dat hoor je te lusten als je Belg bent. Hij heeft een verwonderde glimlach op zijn gezicht, opeens was het er, zegt hij, de boodschap dat ik mocht blijven. zomaar. Een papiertje in zijn bus. Hij hoefde er zelfs niets speciaals voor te doen. En nu is het alleen nog maar document X, formulier Y, verklaring Z invullen en klaar is M, nog een paar maanden, ach wat zijn een paar maanden nog?

Dan kan het leven weer beginnen: een fatsoenlijk appartementje zoeken, een job, een auto, officieel terug naar het moederland, naar de broers en de ouders die hij in geen negen jaar gezien had. Dat hij altijd mocht terugkomen, hadden ze hem gezegd, als het niet zou lukken. Maar daar had M geen zin in. Er waren Dingen, daarginds, waarover hij zelfs liever niet wou praten, enge dingen met hoofdletter. Maar die Dingen zullen hem niet meer kunnen raken als hij er eenmaal  een van ons is.

 

Vertrouwen, en wat het uiteindelijk te weeg brengt. Hoera, hoera, hoera!

 

 

Oh die half-en-halfkes in de Cirio en wat ze met je doen, het benevelde licht laten schijnen op zoveel herinneringen,  het relaas van ons leven in ons hoofd herhalen zoals oude vriendinnen dat doen, vriendinnen van in de nonnenschool met de gesteven uniformen en de kapotgestreken gedachten. Herinner je je de woestijn in Abu Dhabi nog en hoe we wiebelend op de rug van stinkende kamelen naar de oase voeren, aangemoedigd door donkerhuidige en donkerzielige kameeldrijvers wiens warme handen op onze heupen bij het opstijgen brandplekken van verlangen achterlieten. En in onze staminee, de kelners schenken ons niet langer die duistere blik die onze harten sneller deed slaan en ons naar de damesvoorzieningen deed schrijden, om onze haren voor de spiegel in vorm te slaan en onze handen te vullen met de eau-de-cologne véritablement importé de Cologne, inworp vijf frank, die we dan over onze décolleté sprenkelden, de spottende opmerkingen van onze echtgenoten negerend die gaarne de paardenkoersen op de renbaan van Bosvoorde tot in het oneindige herkauwden. Ze zijn nu al vele vele jaren zaliger, gestorven aan een overdosis bewegingloosheid, kreeft en zware purperrode wijn. Niet alle flessen Petrus uit de kelder hebben ze ooit opgedronken gekregen, die brachten de prijs op van vele vakanties, zoals dat wellnessweekje in Praag vorig jaar, weet je nog Praag, de hete baden in sulfur en ijzer, het water zou ons wonderen doen: als bouwvakkers van de ruines van ons lichaam een nieuwe luxevilla fabriceren. We kwamen er knisperend uit te voorschijn en in onze witte donzige badjassen voelden we ons piepkuikens klaar voor nog eens honderd jaar. Maar niets, oh, niets gaat boven onze half-en-halfkes op deze zonnige zondag die op zaterdag valt, zodat we morgen nog eens opnieuw kunnen beginnen en nu naar het toilet schuifelen om onze dunne grijze pluimen glad te strijken en bijna routinematig de eau-de-colognebus te beroeren, roestig en leeg, die hangt er nog voor de toeristen, en dan naar de kerk aan de overkant, op ons favoriete plaatsje, tweede rij vooraan, zodat we onze gedachten kunnen wentelen in de weelderige geur van wierook, veel volk van daar veel vreemdelingen, er komt een koor zingen speciaal voor Hemelvaart, zet je Marjetje, wat zit je daar binnenpretjes te hebben, ik dacht aan die Amerikaan,  die ene Amerikaan die ik met mijn sjakos heb geslagen toen hij een foto van mij wou ma…

 

De tijd staat stil en staart haar aan, ze valt in een borrelende bron die naar zoete dromen smaakt, ze valt en blijft vallen en hoort de stemmen niet die om een ambulance roepen en is er een dokter in de kerk en dat ze zo-even nog zo goed was, nog goed, zo goed. Een sirene loeit, de stad wijkt uiteen voor de stem van de dood. Door de open deuren van de kerk waait het Magnificat van Arvo Pärt de brancard tegemoet.  Naar de hemel, Marjetje, naar de hemel met jou, en dat er daarginds iets bruisenders dan rijstpap op het menu mag staan...

 

 

Er zijn snuggere vliegjes die zich vermommen als wespen. Hoewel ze niet zoemen of prikken is hun zwartgele streepjespakje toch efficiënt genoeg om met rust gelaten te worden. Er zijn bij mijn weten nog geen wespen die zich als vliegje vermommen. En aliens die zich als mens voordoen?

 

Deze vakantie voelde ik me er eventjes zo eentje. Over mijn groene schubbenvel had ik een saai wittig mensenvelletje getrokken, mijn tentakels afgevezen, mijn staart opgeborgen, een paar ogen  verwijderd, trompet-oren afgezet, passende pruik op de kop, idiote grijns vastpinnen en wegwezen, onopvallend tussen de wespen-, eh, mensenmassa, waarvan er mijns inziens toch wel echt veel zijn en overal en het liefst met z’n allen tegelijk, op de zeedijk, in het pretpark, in de file naar Frankrijk, maar bovenal bij zomerse regendagen in het grote woonwarenhuis dat een gortdroge daguitstap voor het gezin belooft tegen het wegwerpprijsje van twéé streepjeskussens, een buigzame vierduizenddelige mes-en-vork-set, een oranje vaatborsteltje en niet te vergeten kleine bruine gehaktbalachtige eetbare objecten die mij meteen duidelijk maakten waarom rendieren alleen maar mos eten.

 

Edoch, zo ver geëvolueerd als het rendier is de mens nog niet, en na mijn woonwarenhuisexperiment stel ik me steeds meer vragen over wat wij als vrije wil menen te moeten defineren. Gaan we met z’n allen niet gewoon onbewust op een geurpatroon van onze soortgenoten af, exact zoals die dikke vette witte maden die we zo graag met kwistige insectenverdelger te lijf gaan ?

 

Spreekwoorden zijn nonsens, stelde de alien in mij ter plekke vast terwijl het zich vastklampte aan een gele plastic draagtas waarin het de aan te kopen dinges zou opbergen ook al had het niets nodig, niets anders dan die glimlach, waar was die blijheid nou, uit «hoe meer zielen hoe meer vreugd ».Nergens te vinden, hoe het ook de gezichten van de woonwarenhuiswinkelaars afspeurde, het ging er zelfs speciaal voor in één van de vele zitgelegenheden zitten van waaruit het de onophoudelijke stroom kon gadeslaan. Af en toe kwam een mensengroep ook de alien bestuderen en eerst was het bang dat zijn pruik misschien niet goed zat, maar nee, het was het bloemige zitobject onder zijn vermoeide groene billen dat de aandacht trok alsmede het naam- en prijskaartje dat eraan vasthing. De zijne heette Kripfoss 195 en dat vond het best een passende naam

 

Het deed dan maar zelf een poging tot grijnzen, vanuit zijn steeds dieper wegzinkende krakende Kripfoss, maar geen mens grijnsde terug, ook de kinderen met de ijsjes niet, ze waren allemaal treurige nomaden in een meubelwoestijn vol gevaarlijke fata morgana’s.

 

Terug in zijn ruimtescheepje, rukte de alien moede zijn plakkerige mensenvelletje af en schroefde zijn extra lichaamsdelen weer aan zijn groene lijfje. Morgen zou hij een wespenpakje proberen. Vooral die angel leek hem wel wat.

 

 

 

  

Eerst en vooral zou ik mijn oprechte dankbaarheid willen betuigen tegenover parkeerwachter nr 306 van de pendelparking aan het NMBS-station te D die mij ondanks alle bewijzen in mijn nadeel toch geen parkeerboete gaf. Hij had nochtans gelijk, ik was schuldig. Dat beken ik hier, tikkend op mijn mijn tien jaar oude laptopje zonder internetverbinding of webcam zodat niemand me kan zien blozen in uitgesteld relais nu ik mezelf weer zie komen aanrennen met één ticketje van één euro dat ik vijf volle minuten had verzuimd aan te kopen totdat ik het wagentje van parkeerwachter nr 3O6 vlakbij mijn wagentje zag halt houden, waarna ik het record honderd meter hijgen zonder horden moeiteloos doch jammer genoeg ongechronometreerd verbrak om hem mijn kleinood in de handen te drukken en hij mij hoofdschuddend mededeelde dat het Te Laat was, hij had Afgedrukt, en eenmaal Afgedrukt had ik Het zitten. Om een kort verhaal lang te maken, wist ik hem tenslotte te overtuigen van mijn onbestaande onschuld  en wist hij me te vertellen dat hij een half leven bij VW Vorst had gezwoegd, om op het einde van wat een mooie carriere had kunnen zijn te belanden op deze godverdomse parking tussen godverdomse tuuttuuts waaraan hij zelfs niet langer mocht sleutelen, maar dat hij zag dat ik ook niet meer van de jongsten was en hij dus voor één keer, voor één enkele keer een uitzondering zou maken en dat als iedereen gewoon zou doen wat hij moest doen, het leven veel gemakkelijker zou zijn geweest.

 

Vervolgens gaat mijn dankbaarheid eveneens uit naar de kleine doch vinnige Aziatische dame die ik gisteren in pittabar Athene mocht gadeslaan op het einde van wat voor haar duidelijk een copieuze maaltijd was. Ook zij deed schaamteloos en vol overtuiging wat ze dacht dat ze moest doen toen ze uit haar tas een netjes gevouwen papieren zakje uitgevaardigd door Thai Airlines opdiepte en dat op het voorgeschreven randje openscheurde om er  vervolgens de ongeconsumeerde brokjes pittavlees met looksaus vanuit haar  bord in te lepelen terwijl ze mijn blik moeiteloos negeerde en het zakje ook nog eens doorgaf aan haar dochter die dezelfde handeling uitvoerde, maar niet aan haar echtgenoot die blijkbaar groot genoeg appetijt had. Het zakje werd in een ander gelijkaardig zakje gestopt en dichtgevouwen. Dat zakjes droeg het mooie opschrift Beg Mabuk Udara.

 

Diep geluk vervulde me bij de gedachte aan hoe deze dame op haar lange, vermoeiende vliegreis naar het verre Europa - haar reisgids geraadpleegd hebbend die wist te vertellen dat je daarginds zo overvloedig te vreten kreeg dat je twee dagen aan dezelfde maaltijd kon zitten kauwen - alle zakvormige recipiënten vanuit de rugleuningen van de aanpalende stoelen wist te ontvreemden met de duidelijk voorbedachte rade hiervan uitgebreid gebruik te maken in de Westerse eetgelegenheden die ze met een bezoek zou vereren. «Mag ik nog een paar Beg Mabuk Udara’s, alstublieft, juffrouw ?  Ik voel me erg misselijk. En een glaasje water, dank u ! » En dan achteraf, in de hotelkamer, bij een plots nachtelijk hongertje, of als ontbijt, kotszakje open, en hop, smikkelen maar.

 

Ten slotte betuig ik mijn dubieuze dank aan de Vlaamse regering die gisteren in Brussel de passant vergastte op een gratis muzikaal spektakel omkleed met zwartgele leeuwenvlaggetjes en zonnebloemen en die me zo de gelegenheid gaf te genieten van een tros getalenteerde muzikanten waar ik anders mijn afgelegen boerderijtje niet voor buiten kom. Ik ben zeker dat de Thaise dame er ook van genoten heeft, ik zag haar in ieder geval vlaggetjeszwaaiend en lookgeurend zich een weg naar het podium banend, en de duizend-en-één daklozen ook, en de tientallen asielzoekers ook, die ook , je weet wel, die al dagenlang geen slaapplaats meer vinden omdat er geen plaats is in geen enkele herberg.

 

Ik stel me voor hoe anders het was geweest als iemand, een Vlaamse regeerder met Visie,  op het idee was gekomen  om het nu eens niet te doen, die kijk-eens-hoe-cool-we-zijn-show, dat luie Vlamingen met afgelegen boerderijtjes maar een cd moeten gaan kopen of wat meer naar de radio luisteren, en dat het hele Vlaamse feestbudget voortaan naar de daklozen gaat en de asielzoekers, en dat ze daar niet eens accentloos dankjewel voor moeten kunnen zeggen omdat het gewoon is datgene wat we doen omdat we het het moeten doen  omdat we allemaal mensen zijn.

 

Omdat, om het met parkeerwachter 306 te zeggen, het leven daardoor zoveel simpelder wordt. En ja, ik beloof het : volgende keer koop ik meteen een ticketje.

Het leven gaat verder. Sommige doden herdenken we met veel toeters en trompetten, zoals de politicus met zijstreep in het haar die van zijn ladder viel,  de zangeres met het onstelpbare liefdesverdriet, of de zelfverklaarde King of Pop die met plastische chirurgie en bleekmiddelen zichzelf tot karikatuur maakte. Anderen verdwijnen bij hun dood in het absolute niets van de eeuwigheid, herinnerd door niemand, door geen kind, geen geliefde, zelfs geen hond.

 

We oefenen met z’n allen de sardientjeshouding in een propvol vrijdagavonds metrostel. Een haveloze man met een gedeukt colabekertje in de hand waagt zich in ons blikje en mompelt dat hij het moeilijk heeft, dat hij pech heeft gehad, en of we hem even uit de nood willen helpen. Omdat het vrijdagavond is, vloeien de centjes vlotter dan op pakweg maandag of dinsdag. Portemonnaies gaan open, muntstukken tinkelen. Geef, geef, geef, herinner ik me plots  Johannes Kerkorrels bloedmooie Hillbrow, en geven doen we, met tegenzin, maar centen blijven centen, ook al worden ze met afgewende blik in het bekertje gedumpt.

 

Een broeierige vrijdagavond in de hoofdstad die loeit als een ontembaar beest. Hier mag je opvallen, hier moet je opvallen om gezien te worden. Een volledige cowboy-outfit, paars haar of een zorropak met masker  trekken nauwelijks de aandacht. Even, heel even maak ik deel van uit van dat kosmopolische tafereel, voor ik weer terugkeer naar de paarden, schapen en koeien. Ik ben een toerist, de geur van vers gemaaid hooi hangt nog  om me heen, ik kijk ongegeneerd in het rond, me afvragend met welke motivatie iemand een strohoed met opschrift «Buffalo Bill » draagt, en welke taal de klarinettist spreekt die nu van tafeltje tot tafeltje schuifelt, een opengesperd portemonneetje in zijn hand. Geef, geef, geef.  

 

Later, in de reeds afgekoelde en lege metrogangen van Brussel Centraal, waait een concerto voor viool en cello me tegemoet. Twee muzikanten spelen alsof ze in de Munt staan in plaats van in een tochtige metrogang. Ik moet denken aan het verhaal over Joshua Bell dat ik onlangs in mijn mailbox kreeg, een van de vele ware internet verhalen die de ronde doen onder het motto «als het niet waar is, dan is het toch goed gevonden », over hoe deze topviolist een uurtje met zijn Stradivarius doorbracht als straatmuzikant in de New Yorkse metrogangen om er enkele dollars en een paar minuutjes aandacht mee te verdienen.

Ik blijf staan en luister. Ik ben de enige. De cellist houdt zijn partituren met een wasknijper bijeen en de violist heeft een verzachtend doekje onder zijn kin gestopt. Ze spelen met overgave en ernst. Ze vullen de holle ruimte met vorm en schoonheid.  Als ze stoppen, applaudisseer ik en schud mijn portemonneetje leeg in hun vioolkist.

 

Dan is het dringend tijd om te gaan. Eén trein per uur om me in de buurt van koeienland te brengen. De trein heeft vertraging. Balorige jongens in lelijk slobberende ruitjesshorts roken verboden sigaretjes op het perron. Toeristen met te veel valiezen horen nagelbijtend de trein naar de luchthaven afgeschaft worden. Een donkerhuidig kleutertje met kroezelhaar draagt stralend een felrode roos. Hij lijkt een beetje op de jongste van de Jackson Five, je weet wel, dat schattig kereltje dat een pracht van een leven voor zich had kunnen hebben, als hij niet zo dolgraag iemand anders had willen zijn.

 

En ik, ik schrijf, ik schrijf alsof mijn leven ervan afhangt. Ik schrijf op de tonen van de partituur in mijn hoofd. Bladzijde na bladzijde in het notitieboekje waarvan ik de blaadjes met een elastiekje bijeen houd. Alleen de pet voor de muntjes ontbreekt.

 

 

- voor BG die vandaag zijn Eerste Zin schrijft -

 

Ik was amper tien toen ik een diepe bewondering voor de balletdanseres Zizi Jeanmaire ontwikkelde. In mijn korte rode jurkje oefende ik bij ochtenddauw op de boordjes van de stenen kweekbakken in de groentetuin van mijn vader. Boven die boordjes hingen wasdraden, en die waren handig om je aan vast te grijpen als je bijna viel. Zizi was tot mij gekomen in een oude, verfrommelde pocket waarvan de kaft het allang begeven had, een sentimenteel succesverhaal van het volkse kind dat het maakte door hard werken, koppigheid en doorzettingsvermogen. Van mijn eigen balletsucces bleef na een lelijke val met geschaafde enkel en stukgerukte wasdraad niets meer over.

 

Dat deerde me niet, want al gauw ontdekte ik het apothekerskastje van mijn ouders en hoe je drankjes en poedertjes en pilletjes prachtig met elkaar mengen kon. Ik  bewaarde ze in kleine flesjes in een doos onder mijn bed en voerde ze aan mijn pop, eentje met lang blond haar en debiele ogen die nooit nee zei, indien mijn brouwsels tenminste niet voortijdig ontbrandden in de wasbak waarin ik mijn experimenten hield. Die kleine explosieve toestandjes temperden uiteindelijk mijn enthousiasme voor het apothekersvak, en toen poppemie zwarte brij begon te braken, bleek de maat definitief vol.

 

Lezen was een veiliger explosieve activiteit waaraan geen ouderlijk gemopper of zusterlijk gekijf te pas kwam. In boeken leven  die echter dan echt waren, en waarin ik wél balletdanseres kon zijn of geniale wetenschapper.

Het deed er niet toe of de boeken « goedgeschreven » waren of niet, als ik er maar mee kon wegdromen, dat was het enige criterium.

 

De dag waarop ik in de magistrale oude bibliotheek van mijn geboortestad  - nu reeds lang ingeruild voor een efficiënte doch inspiratieloze moderne constructie - ronddoolde op zoek naar de vervulling van het onvervulbare, dertien en Pietje Puk ontgroeid doch streng weggestuurd uit de volwassenenafdeling wegens nog te jong, zodat ik er in het geniep moest rondsluipen, hier en daar een zin lezend, bladerend, verlangend, die dag dus waarop ik zocht maar niet vond, kwam de onmogelijk lijkende gedachte in mij op : wat als hier ooit boeken van mezelf in de rekken zouden staan ?

 

Dus ben ik wie ik ben door een pop met verteringsproblemen, door een gebroken witte wasdraad, door een geschaafde enkel en een groot hongerend ego.

 

De voorbije weken verdiepte ik mij in « Writing down the Bones » een meer dan 20 jaar oude schrijversklassieker die altijd al aan me voorbij was gegaan tot een sprookjesachtige vriendin-collega-schrijfster mij er op wees. Zelf had ze ooit tien volle jaren aan haar eerste roman gepend om daarna in een rotvaart haar tweede te schrijven na een grondige studie van bovenstaande schrijvershandleiding van Natalie Goldberg zonder h, en door haar besef ik weer dat schrijven simpelweg schrijven is en niet meer dan dat, je doet het en daar houdt het mee op, want hoe langer je je bezighoudt met erover te piekeren, hoe meer je van de essentie wegloopt en geloof me ik ben een ervaringsdeskundige want heb ik er zelf geen tientallen jaren over gedaan voor ik effectief deed wat ik al mijn hele leven wilde doen, namelijk boekenrekken van bibliotheken vullen met met mijn boeken die beduimeld en onderstreept zouden worden, ook al is het dan in potlood, maar dan van het soort potlood dat je nooit meer weggegomd krijgt  zonder dat je de aantekeningen blijft zien en als het al lukt, dan nog blijft er gomsel in de vouwen  plakken als bewijs van heerlijke gelezenheid.

 

Dus snoep ik van Goldberg tussen mijn schrijfbedrijven door, wat soms voor grappige resultaten zorgt zoals deze Ode aan de eetbaarheid die ik hierbij aan haar en aan alle mede-schrijvers die dit lezen opdraag :

 

«de artisjok eet mij

En ik ben blij

Dat ik eindelijk

Eindelijk dienen kan

O goed gevoel

Te voeden en

Verdwijnen

O heerlijkheid

Verscheurd te zijn

In plaats van weg

Te kwijnen »

 

Nee, niets boven een Goldbergje als originele inspiratiebron. Ik vind er bovendien eindelijk ook een argument waarom ik het zou blijven doen. Ze zegt : schrijvers leven twee keer, een keer ik het echte leven en één keer in hun boeken en dat herken ik en stemt me tevreden. Twee keer leven voor de prijs van een, als dat geen reden is.

 

 

 

  

Er komen tien tafels voor tien personen. Elke tafel wordt geleid door een auteur of illustrator, die op een ontspannen manier (want het wordt zeker geen lezingenavond) iets te vertellen zal hebben, een leuke aanzet, een nieuwe illustratie, een goed idee, een levensverhaal.... Alles kan!


In alfbetische volgorde:
Inge BERGH
Stefan BOONEN

Sabien CLEMENT
Carll CNEUT
Anna COUDENYS
Jan DE KINDER
Gerda DE PRETER
Frank GELEYN
Inge MISSCHAERT
Aaron VAN LIERDE
Willy SCHUYESMANS

Het zal een gevarieerd gezelschap worden, en dat is fantastisch!Boekenvakkers, auteurs, illustratoren, een aantal uitgevers, Vlamingen en Nederlanders zullen aanwezig zijn. Maar ook een heleboel mensen die gewoon dol zijn op goeie en mooie boeken.

Wie er vorig jaar bij was, kan het alleen maar beamen: Het was en wordt vast weer een heerlijke avond.

 

Inschrijven kan nu al.De eerste 30 stoelen zijn al gevuld, dus wacht niet té lang.

www.bloggen.be/woestewillem
info@woestewillem.be"

Het warme zuiden op hun huid heeft alle tinten, van blank met net iets donkerdere ogen, over koffie-met-melk tot zwarte chocolade.  Soms vraag ik het hen wel eens, wat nu het grote verschil is. Vaak wijzen ze naar buiten, naar de wolken, naar de regen die gestaag valt en op sommige dagen nooit lijkt te willen ophouden. Ze hebben het graag warm, heel warm, de chauffage moet altijd opstaan en het raam van het leslokaal mag alleen tijdens de pauzes open als alle zuurstof echt helemaal opgebruikt is. Maar dat is de buitenkant. Ik wil de binnenkant horen en dat is voor hen niet gemakkelijk in een taal die niet de hunne is.

 

Ze piekeren, met z’n allen, over dat anders-zijn tot de vraagtekens dampend boven onze hoofden hangen.

-         in België moet je telefoneren als je bij iemand op bezoek wil.

-         Jullie stoppen oude mensen in instellingen in plaats van voor ze te zorgen.

-         In het begin dat ik hier woonde, zei ik gedag tegen iedereen. Niemand zei gedag terug. Dat mocht niet.

En dan de klap op de vuurpijl:

-         Wat betekent grijze muis? Iemand zei ‘grijze muis’ tegen me.

-  Een grijze muis is iemand die niet wil opvallen, doe ik zo pedagogisch mogelijk uit de doeken, iemand die zich niet profileert.

-         Dus “grijze muis’  is positief?

-         Toch niet, nee. Je moet je immers profileren als je iets wil bereiken in deze maatschappij. Tonen wie je bent.

-         Maar als wij  tonen wie we zijn, is het niet goed?

-         Eh, nee, niet altijd…

 

Er is geen recept om in een ander land op de juiste manier anders te zijn. Er is altijd wel iets dat je onderscheidt, hoe hard je ook probeert dat onderscheid weg te werken.

 

En hoe dubbelzinnig gaan wij zelf in onze cultuur niet met dat anders-zijn om? Hoe vaak zeggen we niet: ik ben anders! We bedoelen: kijk naar mij, ik ben niet zoals de rest.

 

Niet zoals de rest drummen we op een onmenselijk uur elke morgen met norse gezichten voor een plaatsje  op een stinkende trein die ons naar een stinkende stad stuurt. In onze vrije tijd drummen we, niet zoals die anderen, toevallig wel dezelfde andere kant op om toch eens iets anders te doen, allemaal hetzelfde anders, ons een plaatsje te veroveren op een stinkend strand bijvoorbeeld, en te staren naar de dreigende grauwe zee die niets liever zou doen dan ons gemeenweg tsunami-gewijs te bespringen.

 

Ik ben anders, zeggen we, maar we willen het liefst dat de ander dat niet is want hoe minder hij van ons verschilt, hoe minder hij een bedreiging vormt.

 

Dus hoe zit het in elkaar? Pas je aan, val niet op, doe zoals iedereen, en zodra je dat allemaal kan, mag je met enige kleine accentjes aan jouw persoonlijk niet –bedreigend anders-zijn gaan werken.

 

Kan ik hen dat uitleggen? In gebarentaal? In het Esperanto van mijn hart en ziel? Nee toch.

 

Dus? Even weet ik het ook niet meer. Mijn denktank is leeg. Ik jaag iedereen buiten en zet de ramen open. Door het raam zie ik kolonnes grijze wagens traag voorbijdobberen.  Daarin zitten grijze muizen. Grijs vanbinnen.

 

De zeewind blies een koude nevel over het strand. Slechts af en toe ving ik een glimpje zon op, een vale maan-achtige zon die het niet kon winnen van een mist die elke weerman met recht en reden hardnekkig zou noemen.

 

Een mooiere dag om van ergens naar nergens te wandelen, kon je je niet voorstellen. Een mooiere dag om helemaal op je eentje door een volkomen onbekend en nauwelijks zichtbaar strandlandschap te waden, bestond er niet.

 

Wat gaat er op zo'n eenzame wandeling door je hoofd, vroeg L me achteraf, L die zelf met een pijnlijk verrokken spier tot mankepoten gedoemd was in het visserdorpje waar ik hem voor enkele uren achterliet, en waar hij zou ontdekken hoe kippers eruit zien en wat poffertjes waren en hoe of het bankstel stond bij Mien en haar dressoir met plastic rozen.

 

Wat er door mijn hoofd ging? Bijzonder weinig. Geen enkele diepe gedachte. Geen enkel noterenswaardig weetje. Geen enkel wereldschokkend inzichtje. Je stapt, je kijkt, je registreert. Schimmen in de nevel, de zee die fluistert, stemmen die te hard klinken, en honden, veel honden, er rennen mensen achter aan, mensen net als jij onderweg naar nergens. Hoe bevrijdend toch, dat doelloze gejakker waarin je jezelf betrapt op het zingen van een Tom Waits kraker, Ol' 55, "now the sun's coming up and I'm riding with Lady Luck..."

 

Lady Luck. Ik ontmoet haar in een geheel andere gedaante wat later die dag, als we het bedevaartsoord van Oostakker binnendobberen. We komen er terecht  in een bui van ach-ja-waarom-niet. En het moment kan niet beter gekozen zijn: een echtgenoot met wandelstok en mankepoot is een ideaal alibi om in dit beruchte oord der mirakelen op verkenning te gaan, begrijpend toekgeknikt te worden, en zelfs een tafeltje op een overvol terrasje aangeboden te krijgen.

 

(waaraan denk je bij het woord Oostakker? Aan gedichten natuurlijk, een aan een kwade jonge man die ze ooit schreef, lang geleden, en de puber die ze las, niet begreep, maar de ervaring nooit zou vergeten)

 

In de bedevaartskerk staat Lady Luck te blinken in een krans van lampjes en kaarsjes. Ondanks de zon zit de kerk goed vol, het orgel loeit, een priester zwiept met het wierookvat dat het een lieve lust is, gelovigen zingen en bidden uit volle borst. Dit is het Lof, en dat zullen we geweten hebben. Terwijl de koepel boven het altaar zich met dikke wierookdampen vult, gaat de orgelist uit de bol en heft Land of Hope and Glory aan, de gelovigen hobbelen, schuifelen, trippelen naar voor, muntstukken rinkelen, monden kussen het pateen.

 

Voor we naar buiten glippen, richt ik nog snel een schietgebedje naar Lady Luck daar vooraan, je weet maar nooit, nu we hier toch zijn. Iets over dat er sommige dingen mogen goed komen die schier onoplosbaar lijken, haalbare mirakels zijn immers geen mirakels, we gaan voor het onmogelijke zoals het hoort.

 

Het portaal is versierd met dank-je-wel bordjes en sommige hangen echt wel heel hoog alsof de genezen mens die ze daar vastnagelde met zijn klauterwerk voor eens en voor altijd wou bewijzen hoe lenig en gezond hij wel geworden was.

 

Buiten brandt de zon zo vurig dat nevels van twijfels zich onmiddelijk oplossen, Lady Luck bezorgt ons een terrastafeltje en even valt het leven moeiteloos in zijn plooi en is alles precies zoals het zou moeten zijn. Zelfs L's been doet minder pijn.

 

In het Warandepark waart de geest van Leopold 2 als geen andere. Vanuit de vergane glorie van zijn eens zo majestueuze paleis zie ik zijn goedgeconserveerde geüniformde geest langbaardig en met een ongeëvenaarde ernst neerkijken op de veel te brede lanen van het park waarin het voetvolk zich verlustigd wentelt in de eerste zonnestralen. Want ach, veel mag zijn Belgische volk dan verscheuren, over een ding zijn ze het allen roerend, ontroerend eens: het is een lange, koude winter geweest en verdorie verdorie toch we waren dringend met z’n allen aan een zonnestraal toe.

 

Ik ben een mevrouw op een bankje tussen de andere bleke, Brusselse mevrouwen, ik knijp mijn ogen dicht en strek mijn gezicht naar de zon, ik graai naar een boterhammeke kaas in mijn broodtrommeltje en straks eet ik een verrimpeld appeltje als dessert.  

 

De mussen in het  park heten voortaan parkiet. Ze kwetteren in de hoogste toppen van de nog kale loofbomen.  Zelfs de voorbije ijzige winter kon hen niet om zeep helpen. Ooit hadden we als kind parkietjes als huisdier. Dat was voor de papegaai er kwam, een grijze roodstaart die dank zij connecties uit “De Kongo” kon geïmporteerd worden en met zijn gevloek de herinnering aan tropische vrolijkheid meebracht en een stroom van anekdotes die voor eeuwig in mijn geheugen zouden gegrift blijven. Onze parkietjes mochten vrij rondfladderen in huis, en dat liep niet altijd even goed af. Eentje ontsnapte naar het bosje aan de overkant en kwam nooit meer terug. Een ander had het lef te landen in een kom versgemaakte vanillepudding en moest door moeder afgespoeld worden onder de kraan. Hij overleefde als bij wonder, maar werd later gruwelijk verpletterd toen hij bovenop een dichtknallende deur bleef zitten alsof hij in een pretpark was. Ach, die intreurige begrafenissen van gestorven huisdiertjes, in schoendoosjes en sigarenkistjes, het houten kruisje in de tuin, het ontoombare verdriet.

 

De reusachtige bassin waarin straks de fontein zal bloeien stroomt gestaag vol water. Drinkwater, vermoedelijk. Onlangs hoorde ik het woord “wateroorlog” op de radio, las ik het woord in de krant. Ik kan niet anders dan eraan denken dat het nu zowat tien jaar geleden is dat ik in Goudmens schreef:

 

 Een eeuw houdt niet plots op als het jaartal verandert, ze blijft nog wat nazinderen en dooft dan langzaam uit. Zo is de twintigste eeuw in 1914 begonnen met een grote oorlog, en is ze vele oorlogen later, halfweg de eenentwintigste eeuw pas, geëindigd met de gruwelijke Apocalyps van de Wateroorlogen.

Voor 9 miljard mensen was er nauwelijks één procent drinkbaar water meer. Landen bekampten elkaar met nucleair en ander wapentuig om de controle over drinkwater. En ook binnen staatsgrenzen braken onlusten uit, wat uitmondde in de complete chaos van een halfvernietigde oncontroleerba­re wereld.

 

Het lijkt allemaal ver weg vandaag. Het verleden is dichterbij, niet die griezelige toekomstvoorspelling waarvan ik stilletjes hoop dat ik helemaal fout zat. Het verleden stroomt uit schoolbusjes, strakbejeanste, uitgelaten jongens en meisjes.

-         “Weet je nog, meer dan dertig jaar geleden,”  zeg ik tegen mezelf, “hoe een goede jeans er een was die je al liggend moest aantrekken? Adem inhouden, rits dichtzippen, auw mijn velletje, proberen rechtop te komen zonder te stikken? Erger dan een korset in de negentiende eeuw!” 

-         “Zeg dat wel,” beaam ik welwillend, “alles komt terug. De nylon bolletjesjurk die mijn tante G veertig jaar geleden placht te dragen, die hangt nu in de etalage van HM te blinken.”

-         “Je kon ook met je jeans in bad,” mijmer ik, “dan ging die nog nauwer aansluiten.”

 

Hm, deze madame praat toch wel wat te veel naar mijn goesting. Tijd om er discreet vandoor te gaan. Maar ’t heeft toch deugd gedaan, dat zonnetje.

 

Tja, hij moet ook eten natuurlijk. Nee, het is een zij. Ze trekt er des nachts op uit om voor haar hongerige kroost te zorgen. Een zeer hongerige, zeer grote kroost dit jaar. Zo groot, dat zelfs wij er moeten aan geloven.

 

Ze heeft ons in al die jaren gerust gelaten en dat is een half wonder. Want reeds toen we hier pas kwamen wonen was ze al een legende. Een onzichtbare dreiging waarvoor uitgebreid gewaarschuwd werd.

"Gij laat uw kiekens vrij rondlopen? Pas maar op..."

 

We lachten die gedachte weg, zoals grootmoedertje de boze wolf weglachte tot het ruimschoots te laat was.

 

Op een mooie woensdag, zegge en schrijve één week geleden was het zo ver. Geen een, maar dan ook werkelijk geen een kiekske was er nog te vinden in de wei. Niet in het kippenhok waar ze reeds bij schemering gezellig kakelend op stok gaan, niet in de weide, zelfs niet op straat of in een boom. Nergens. Weg.  De schok was groot. De ontkenning was de eerste fase. Hadden we niet fout gekeken? Waren ze niet voor één keer ergens anders gaan dodo doen? Of misschien buiten gaan kamperen? Slechts enkele pluimpjes voor de uitgang van het hok getuigden nog van hun aanwezigheid...Later vonden we nog één enkele kippenkop terug. De blinde vinkjes smaakten slecht, die avond.

Dan kwam het verdriet. Sommigen hadden we nog uit hun ei verlost, andere zagen we gezellig oud worden en wat kreupel te poot, sommigen hadden namen gekregen die dan weer vergeten werden. Maar tenslotte konden we het niet anders dan deze doem te aanvaarden.

 

Bij de buren is er zo te zien niets aan de hand, zeiden we tegen elkaar en keken jaloersig naar het weiland van de overbuur waarin we zijn tweepotertjes olijk zagen ronddartelen. Tot vandaag. Precies zeven dagen later, sloeg de honger weer toe.

"Vijftien!" verzuchtte overbuur K, "vijftien heeft hij er op een nacht soldaat gemaakt! Lijken overal. Die komt hij vast vannacht nog ophalen."

"Zij," verbeterde ik hem maar buurman hoorde me niet. Zou hij vannacht met zijn buks de wacht houden om dat lelijk beest een schot hagel onder haar kont te geven als ze de rest van de buit komt ophalen? Ik zet alvast mijn raam open om niets van dat evenement te missen.

 

Betere vos, laten we nou tot een compromisje komen voor het tot gewelddaden komt. Dat je af en toe een enkele kip komt pikken, daar kan ik mee leven. Een oude, zieke kip (alhoewel...), nee, enfin, je doet maar, misschien merken we dat dan niet eens, eentje, beloofd? Maar allemaal? Dat is toch overdreven gulzigheid. En geen koppen meer laten rondslingeren aub, netjes opruimen graag. Je naam is toch niet voor niets Reintje?   

  

Omdat het nog vroeg was die zaterdagmorgen vond ik gemakkelijk een - betalend - parkeerplaatsje. Dat was boffen. Ik haastte me naar de parkeermeter, schichtig om me heen kijkend alsof ik verdwaald was in een James Bond-film. Het provinciestadje A staat immers om vele eigenaardigheidjes bekend. Sommige zijn geurig, andere dan weer kleurig, en alle zonder meer legendarisch. Het nul-tolerantiebeleid dat er gevoerd wordt tegen parkeerovertreders bijvoorbeeld noopt de automobilist tot spurtjes waarbij een hardloper versteld zou staan. Menige keren heeft zo'n olijk blauwgejast parkeerwachtertje me al zien voorbijhollen om 11u33, me in mijn wagentje zien duiken om het ticketje dat heel precies 11.32 aanduidt van de voorruit weg te grissen en er met een zucht van opluchting vandoor te gaan. Zelfs dat éne moment van ticketje-trekken kan voldoende zijn om het zitten te hebben, de sigaar, de klos, de pineut te zijn.

 

Groot was mijn onsteltenis die zaterdag toen ik mijn vriend de automaat terugvond in een stevig schrijnwerkstuk van houten planken waarin hij helemaal verborgen zat. Bang dat hij een koutje zou vatten? Jan Fabre op bezoek? Ook zijn kameraadje aan de overkant had hetzelfde lot ondergaan. En nee, ook die had geen gleufje voor mijn centje. Ik klampte een voorbijganger aan. Carnaval, zei hij met een meewarige glimlach naar de buitenlander die ik met deze opmerking bewees te zijn, morgen is het hier carnaval. Ach ja, natuurlijk. Of niet zo natuurlijk? Overal in de stad waren grootse timmerwerken aan de gang. Hele gevels werden bezet met datzelfde schrijnwerk dat ook de parkeermeter sierde. De stad werd ingepakt. Bomen werden door Berlijnse muurtjes aan het zicht onttrokken, ramen vakkundig dichtgetimmerd, etalages onzichtbaar gemaakt. Alles wat enigszins loszat aan het straatmeubilair werd verwijderd.

 

In mijn favoriete boekenwinkeltje werd het woord Carnaval op een stortvloed van gemopper onthaald. Voor  Joke staat het synoniem voor "kots-of-nog-iets-veel-ergers-in-mijn-portiek". Of ze dan niet ook zo'n Berlijnse muur kon laten optrekken om haar paradijsje van de oprukkende barbaren te behoeden?  Ze noemde de prijs die zij voor een dergelijk kunstwerk zou moeten betalen. Daarvan kon ik ruim 200 boeken kopen. Ik begon alvast met ééntje. Nog 199 te gaan.

 

Ik kocht een boek met een hap eruit. Dat lees ik op de trein. Ik kijk af en toe om me heen om te zien of iemand het opmerkt, zo'n boek met een hap eruit, dat is toch een raar zicht? Het ziet er zelfs een beetje carnavalesk uit. Of zouden ze me ervan verdenken dat ik er zelf in gebeten heb? Het boek is om in te bijten, overigens. Het heet Firmin en ik ben van plan het zo langzaam mogelijk te lezen want het bruist als een betere champagne. Vermomd als kelderrat sluipt de auteur van dit kleinood rond in de krochten van de literaire ziel en pleegt er kleine taalwonderen die tot een glimlach en een blik van herkenning nopen.

 

Op zondag vinden de kinderen een website die een live-uitzending biedt van de beroemde carnavalsstoet te A. Die wordt voortdurend voorzien van commentaar door plaatselijke ervaringsdeskundigen. Een van hen weet te vertellen hoe hij als dienstplichtige soldaat erin slaagde om op gruwelijke wijze alle botjes van zijn hand te breken om toch maar thuis te kunnen zijn in de carnavalstijd. Ik bespaar de lezer de pittige details van 's mans verhaal.

 

Terug naar zaterdag. Terwijl ik met Firmin in mijn armen naar mijn wagen slenter, voel ik een blogje broeden. Aan de bibliotheek staat een struik waarvan één enkel knopje is opengebarsten en drie frisse, groene blaadjes toont. Er staat nog geen schutting rond. Volgende zaterdag tel ik ze opnieuw.

 

 

 

Vrijdag de dertiende. Een krant heeft zich in het barbieroze gewurmd en adverteert vurige hartjes in hoerenkastfluweel. Het zijn de mannen die breeduit in onverholen territoriumdrift hun kranten opensperren , de ellebogen op hun gespreide benen, terwijl de dames de benen daarentegen kruisen, de sjakos op de schoot, ze roefelen er gedachteloos in op zoek naar iets wat ze absoluut niet nodig hebben, delven verloren objecten op en bekijken ze verbaasd, vertederd. Het fopspeentje van het kleinkind dat kwam logeren, een envelop met een telefoonnummer op, hij glimlachte zo lief naar mij maar ik heb hem nooit durven bellen, wie weet wat er gebeurd was als ik het wel had gedaan, een agenda vol lege blaadjes, wat doe jij morgen met Valentijn, oh niets speciaals, we hebben de kinderen, zo’n veelbetekenend zinnetje waarbij alom fronsend geknikt wordt, misschien even de stad in een hapje eten, tja, ’t is toch maar een commerciële bedoening, het zou elke dag Valentijn moeten zijn, daar heb je gelijk in, wat je zegt.

 

Een grijze dageraad als we de kleurloze buitenwijken van Brussel naderen. Iemand diept een vakantiebrochure op. Een heftige vlek kleur. Behoeft aan een echte authentieke rustervaring. Een keer uit de sleur zijn. Weg zijn kan wonderen doen. Alles weer koek met heel veel ei. Genieten tot we erbij vallen. Tot we er weer tegen kunnen, een jaar lang. Waartegen dan wel?Tegen onverschilligheid, tegen onvervuld verlangen, tegen de dodelijk routine die we zelf weigeren te doorbreken, tegen de tijd die we zo nauwlettend meten dat we er meer dan ooit slaaf van zijn, tegen de nazi in onszelf en wat we onszelf aandoen door niet te luisteren naar ons hart en onze zielen in een keurslijf te wringen.

 

En kijk, zo’n foto van een strand, een bounty-strand heet dat dan, de kokos krijzelt er tussen je tanden, die roept dat allemaal weer op, alles waaraan we willen ontsnappen, maar waar naartoe, waar kan je naartoe ontsnappen want neem je niet overal jezelf mee?

 

En jij,stel ik me voor dat ze me plots vragen, mij, de zwijgende toeschouwer met het eeuwige zwarte notaboekje en de dromerige blik die hen wat onwennig maakt want wat zit ze toch altijd maar te pennen te pennen en te staren, wat zit er toch in haar bovenkamer, waar ga jij naartoe op vakantie, als je het allemaal zo goed weet, vertel het ons dan. Taka-Tika land, zou ik zeggen en ze zouden verveeld kijken, nog nooit van gehoord, waar ligt dat dan? In mijn hoofd. Kan ik er elke dag naartoe. Handig.

 

Vaak is de realiteit heel wat gruwelijker dan wat je je als schrijver ooit kan verbeelden. En als het recht van de zwaksten hen ontnomen wordt, het recht op zuurstof, op veiligheid, op voedsel, op liefde, dan sta je met woorden volkomen machteloos. Alom klinken dezelfde stemmen: wat een wrede, egoïstische wereld het is waarin we leven en hoe die voor uitwassen zorgt die wij, de wrede egoïsten (of zijn het alléén de anderen die zo zijn?) niet kunnen vatten. Dat mensen uit de bol gaan en naar een mes grijpen omdat ze misschien niet meer anders kunnen in dit harde éénentwintigste-eeuwse bestaan. De zwaksten dus, die het niet meer aankunnen, die de zwaksten onder vuur nemen. Vreemd. Dus moeten de sterken de zwakken beschermen. Maar welke zwakken? De goede zwakken toch, de onschuldigen, de gezonde, onaangetaste, de brave zwakken. Wat gebeurt er met de anderen? En hoe beschermen? Er mag wat machtsvertoon bij te pas komen toch, een beetje afschrikken voor het goede doel? Metaaldetectoren, gewapende bewakers?

 

En ja hoor, vroeger was het gegarandeerd beter. Dat heerlijke samenhorigheidsgevoel van met z'n twaalven in een eenkamerwoning. Moeder, geef mij mijn mes en mijn pree, 't is zaterdagavond, tijd om te gaan bakkeleien in de kroeg na zes dagen van 12 uur werken tussen de razende machines die al wel eens  een arm durven afbijten.

 

Nee, zoveel is wel duidelijk: woorden helpen hier niet, maken de verwarring alleen maar groter, leveren zo veel stof tot nadenken dat je je in een kolenmijn waant. Haal die frons van tussen je wenkbrauwen, ga de afwas doen en ondertussen een verhaal bedenken dat niemand wil lezen omdat iedereen er goed en vriendelijk is en niemand een verborgen agenda heeft, waarin zelfs geen booswicht te bekeren valt en iedereen, maar dan ook iedereen precies even zwak is. 

 

Als dat nu eens werkelijkheid kon worden. Of toch liever niet? Tiens.

 

 

In de met een overdaad van fijn stof doornevelde oudejaarsnacht schoten de vuurpijlen tevergeefs sterrenwaarts en eindigden in een triest knalletje dat nooit de vergelijkingen met het bombardement van Gaza zou kunnen weerstaan. Dank zij de economische crisis was het een relatief stille nacht in het Pajottenland, vuurwerk is immers een al even nutteloze investering als sommige beursaandelen, eindigend in een kortstondig hoerageroep en daarna zeer diepe duisternis. Of ik het nu wilde of niet, ik moest blijven denken aan het kind dat ergens daarginds zou geboren zijn, om middernacht precies, een Palestijns kind of een kind van joodse kolonisten misschien, het maakt geen verschil uit, het zou wakker worden in een wereld vol haat en dat zou de taal zijn die hij zou leren, willens nillens, bij elke dode die er zou vallen en bij elke slogan die er zou geschreeuwd worden.

 

Was het met dit blogje niet de bedoeling dat ik wenste, dat ik voornam, dat ik beloftes deed? Besluit ik met een diepe frons dit stukje ongeschreven te laten omdat het niet de juiste richting opgaat? Of schilder ik snel een zilveren randje aan mijn zwarte wolkje - overigens gisteren tijdens het nuttigen van een origineel Nieuwjaarsdiner in minzaam gezelschap gehoord dat taal en intelligentie nauw samenhangen, hoe meer woorden je kent hoe slimmer je bent – want die macht heb je wel als schrijver. Indien je even doordouwt slaag je erin om dat zilveren randje alsmaar breder te maken en als je dan nog enige zonnige woorden  infiltreert zoals: licht en aangenaam en hoopvol en warm en knus en mooi en blijgezind en liefdevol en en en ...héhé nu ben ik er klaar voor:

 

Ik wens jou voor 2009 een jaar van schoonheid, vernieuwing en licht.

 

 

We hingen met z'n vieren in de sofa, moe van een weekje heen-en-weren, moe van examens, moe van moetens, zaterdagnamiddag en al donker en het hele gezin rijp voor leeghoofdige doch familiaal verantwoorde beeldjes op het piepkleine scherm, de titel is Pollyanna, wat voor 'n disney-dvd is me dit nu, eentje uit de stok- en stokoude doos, het hoofdpersoontje is net weesje geworden en moet bij haar enge rijke tante gaan wonen maar laat het niet aan haar hart komen want binnen de kortste keren heeft ze het hele norse dorpje omgetoverd in huisjes weltevree, behalve haar tante natuurlijk, want die moet tot de laatste tien minuten wachten voor ze mag braaf worden en dat pas na een vreselijk accident dat ik hier niet ga verklappen, nee, zelf kijken is de boodschap, met de zakdoek in aanslag graag, want oh, kan het nog meliger, kan het nog zoeter, kan het nog beter passen bij dat weeë bijna-kerstgevoel, wees lief voor elkaar, weesjes nog het meest!

 

Zelf een wijze wees wezend, streek ik de voorbije dagen in de trein neer met een heel dik boek dat me zou helpen om alle NMBS-calamiteiten te overleven zonder één krimp te geven, integendeel, een boek dat me zou doen verlangen naar urenlange vertragingen of gemiste afstapplaatsen. Een boek dat me telkens een beetje paniekerig deed opkijken als de trein halt hield, moet ik hier zijn, ben ik er al? 

 

Hoe langer hoe meer waardeer ik gedegen vakmanschap, diepgaande research, mooie karaktertekening en een verrassend verhaal. Dat alles vond ik terug in dat hele dikke boek en ik genoot ervan, maar tegelijk was ik me meer dan ooit bewust van het jarenlange monnikenwerk dat de auteur daarvoor had moeten verrichten. Niets raprap, maar opzoeken, schrijven en herschrijven, zorgen dat het stroomt en dat het klopt als een bus zodat er geen milimetertje ongeloof meer zou overblijven bij de lezer, zelfs niet bij mij, zelfs niet. Het jezelf als auteur niet te gemakkelijk maken en ook de lezer au sérieux nemen die wel tegen een stootje kan, tegen veel vragen op het einde, waarom,  hoe kan dat nu, hoe moet het nu verder?

 

Net zoals Pollyanna hadden de personages in het boek het beste voor met zichzelf en de wereld, ook zij wilden de hemel, allemaal, allemaal wilden ze de hemel. Alleen was er geen technicolor en geen oompje Walt om hen in zeemzoete banen te leiden. In mijn hoofd speelt het boek zich in zwart-wit af, zwart-wit met alleen af en toe een rode spat pijn als het grondig mis gaat en de zakdoek bovengehaald wordt.

 

Toen de laatste letters verteerd waren, toen de boekentrein stopte, op een onbekend perronnetje, onderweg naar nergens, met een eeuwigdurende vertraging en ik wel uitstappen moest, ook al herkende ik het landschap niet waarin hij mij achter liet, dacht ik dat het misschien wel daarom was dat we het deden, dat schrijven, om die hemel, die ons altijd een stapje voor blijft in een verlangen dat nooit ophoudt, om opnieuw te beginnen met die eerste zin en de vraag waar het ons leiden zou, in technicolor of zwart-wit, naar weer zoveel nieuwe vragen.

 

Hoe fijn dat we niet allemaal Pollyannakes zijn. 

 

 

 

Het licht moet van binnen uit komen in deze donkere dagen voor kerst. Dat had de meneer die in Brussel tegenover me op de trein zat, heel goed begrepen. Hij droeg een rood mutsje van kerstmannig allooi, maar dan met een spiraalvormig tjoepke erbovenop. Gelukzalig zat hij te glimlachen naar de sombere pendelaars die de trein opdrumden in de chaos die er heerste van weer eens ergens een ongeval of een mankementje of een rendier over de sporen gestruikeld of de sint zijn appelsienen in eerste klas vergeten... duistere, langdurige vertragingen in NMBS-land, stilte over de luidsprekers, op het perron stond een geelgefrakte spoorwegarbeider die door wanhopige reizigers werd aangeklampt en de armen in een diepe verzuchting ten hemel hief, een bouillabaise, mompelde hij met een snik in zijn stem, 't is hier een echte bouillabaise!

De meneer tegenover me in de reddende trein had een schone kerstmuts op en ik voelde mijn rothummetje smelten als een ijsje onder een tropische zonnelamp. Voor ik het wist merkte ik een stralende glimlach op mijn uitgeputte nine-to-five smikkel. Dat vond de kerstmens fijn. Hij boog zich na enige minuten wederzijds grijnzen  naar voren en vroeg met het allermooiste communautaire-problematiek-oplossende Franse accent hoe we zo'n mutsje noemden in het Nederlands. Ik moest hem het correcte antwoord schuldig blijven. Maar dat het een mooie muts was zei ik, zeer mooi, en of hij die altijd droeg. Nee, het was voor de preparatie voor de feest van de Noel, verklaarde hij. Kerst, zei ik. Kerst, knabbelde hij het woord zo goed mogelijk na. En hij deed even zijn mutsje af, friemelde wat aan de voering en driewerf hoera, daar verschenen flikkerende sterretjes op het witbesneeuwde boordje. Speciaal voor mij en mij alleen. De dames naast ons deelden niet in onze kinderlijke vreugde. Te vroeg, zeiden ze, 't is veel te vroeg voor de kerstman, eerst moet de sint nog komen, dat past niet, de kinderen zijn zo al in de war genoeg, straks weten ze het verschil niet meer. De kerstmens glitterde en straalde onverstoord verder. Toen moesten we er allemaal uit. Wat "joyeux noel" in het Nederlands was, vroeg hij nog snel. "Prettige kerst", zei ik. Prachtige kerst, herhaalde hij. Prachtige kerst!  Pour vous aussi, riep ik hem na. En hij huppelde flikkerend de erwtensoep in. BHV was nog nooit zo ver weg geweest.

  

 

Vooral Lien maakte het de moeite waard, daarginds op de boekenbeurs. Ze stond opeens voor me, blozend - niet moeilijk bij de adembenemende temperaturen die er heersten en het zuurstofgehalte dat zijn absolute dieptepunt bereikt had zodat je enkel nog naar lucht hapte op eigen risico - en blij met een perfect bewaard exemplaar van mijn acht jaar oude Goudmens in haar handen.  

 

"Goudmens," riep ik uit, alsof het waarachtig oud goud betrof en nam het boek voorzichtig van haar over. Op de eerste bladzijde had ze haar naam geschreven. Lien. In potlood, discreet. Haar eigen boek, maar toch ook nog  het mijne, zo voelde het aan. Ik had ruim plaats over om er nog een klein ietsje van mezelf bij te zetten. Dat ik het fijn vond dat ik haar ontmoet had en dat meende ik met heel mijn hart. Of ze het niet een moeilijk boek had gevonden, vroeg ik haar. Dat vond ze niet echt. Soms was het wel een beetje moeilijk geweest gaf ze toe, maar dan had ze die passages gewoon een paar keer opnieuw gelezen en daarna was alles duidelijk geworden. Dus echt moeilijk? Nee. En of ze speciaal met Goudmens hierheen was gekomen? Stomme vraag, anders had ze immers niet voor me gestaan. Maar speciaal was het wel, voor ons allebei.

 

 

Een paar dagen lang geloofden we samen dat we de wereld zouden veranderen. Wij en hij, de man die uit het niets opdook en verandering beloofde, met een krachtige, bevlogen stem. Hij moest en zou winnen. Als hij dat niet deed, dan, dan…doembeelden van Saartje Paling met haar enge peperdure mantelpakjes en nog engere gedachtengoed en arme Mc Shame in een rol gedwongen die hij op zijn oude dag helemaal niet meer wilde spelen. Die pas weer McCain werd toen hij mild en weemoedig zijn nederlaag aankondigde en manmoedig de hand reikte naar zijn rivaal.

 

Een paar dagen lang. Toen las ik in de krant met welke haviken de nieuwe charismatische leider zich zou omringen. Toen stond er in de krant hoeveel hij per jaar zou verdienen. Of was het per maand?

 

Hoeveel miljoenen heb je nodig om een goede president te zijn? Zo veel dat je ze niet meer tellen kan? Mister President, come take a walk with me.

 

Vandaag stel ik me voor dat we  in Chicago samen door Lincoln Park lopen, hij en ik, terwijl de herfstbladeren en veiligheidsmensen om ons heen dansen. Er zijn geen gangsters meer zoals vroeger,  het enige geratel dat we horen is dat van een specht die zich van seizoen vergist heeft. Hij steekt de handen diep in de zakken van zijn kameelharen overjas, geen echt kameel natuurlijk, maar honderd procent echte namaak, hij mompelt tegen de gure wind in die over Lake Michigan naar ons toe waait, hoe zou jij het doen, my dear Belgian friend, geef me wat advies vanuit het diepste van je ziel…

 

En ik zou zeggen, lieve Barry (Barack klinkt zo ruig en hard, als een legerkamp, als een loopgraf, als een snauw)  je bent een symbool, je bent een teken van hoop in een harde, hopeloze wereld. Als symbool moet je symbolische daden stellen die de harten raken, die de zielen beroeren, die de verandering van binnenuit naar boven haalt, een verandering die zo diep gaat dat de wereld nooit meer hetzelfde kan zijn, nooit meer kan zeggen: we hebben het niet geweten.

 

Stel je voor, Barry,  hoe je aankondigen zou: beste vrienden, ik hoef die honderduizenden niet, als ik genoeg heb om te kunnen sparen voor mijn pensioentje en een goeie ziekteverzekering voor mij en mijn perfecte gezinnetje, een huisje zonder risicovolle afbetaling en een reisje af en toe, dan is het meer dan genoeg. Want mijn carrière is kort en heftig en gevaarlijk, maar die andere dollars, die kunnen beter ons kreunende, halfdooie landje steunen dat nog net geen derdewereldland is maar toch bijna en dan kunnen we eindelijk zorgen dat er betaalbare dokters en ziekenhuizen zijn en de daklozen een dak geven.

 

Vervolgens omhels je al de vijanden die jouw land in de voorbij Bushy jaren heeft gemaakt, allemaal, en je geeft ze liefde in plaats van wapengekletter, godverdomme toch, dat zou mooi zijn.

 

En je herhaalt het tegen ieder die het al dan niet wil horen dat je een droom hebt en dat wij in die droom zijn, wij allemaal, en dat die droom waar wordt. Hier en nu.

 

Mister President, come take a walk with me. 

 

 

 

Grijzer dan grijs en snel boodschappen want morgen Allerheiligen en de mevrouw aan de kassa zegt ach wat gezellig binnen bij de kachel terwijl ik slaperig inlaad, ’t was dan wel niet zo laat geworden gisteren, maar ik kon daarna de slaap niet vatten, ik zag ze voor me in torenhoge blinkende stapels, onaangeroerd, in plastic verpakt soms, wachtend om knisperend opengedaan te worden, geurend naar nieuw, zoveel, zoveel en al die mensen er rond drinkend en etend en lachend,  wie zijn al die mensen toch, K herkende haar krantenman en een verwoed kwissend familielid, ik herkende niemand, of toch bijna niemand die ik niet ken en voor de anderen ben ik gekomen dus die tel ik niet mee, bij gebrek aan TV ontdek ik nauwelijks een BV ook al komt ie voor mijn neus staan wiebelkonten, ik spreek af met een vriend jeugdauteur  dat ik hem naast Jef G zal staan opwachten, want die ken ik wel, natuurlijk wel, al is het alleen maar aan zijn enge brilletje en de camera’s die hem omringen, ik sta dus een tijdje naast Jef G in de verte te staren, hij staart naar mij, die niet naar hem staart en ik zie hem wenkbrauwenfronsend denken wat staat die madame me daar ostentatief te negeren, zo, daarmee heb ik mijn dosis BV voor vanavond wel gehad denk ik en ga samen met de vriend jeugdauteur gezellig samen naast onze artistiek gestapelde stapel boeken staan grinniken, die moeten we voor het einde van de avond verkocht krijgen zeggen we anders mogen we niet naar huis, één klein torentje mij tussen al die andere torens, dat ben ik, een boek in het meervoud, liters sinaas naar binnen gietend en af en toe een toastje graaiend, met mijn geliefde lotgenoten waarvan ik sommigen slechts ontmoet op dit jaarlijks terugkerend evenement, mompel ik over uitgevers en redactiewerk, over jezelf zijn in je boeken en moeilijke literaire bevallingen en waarom niet alle boeken een plaats krijgen in een boekenwinkel, of met andere woorden waarom we er onszelf zo moeilijk in terug vinden of zelfs helemaal niet, nooit meer, na twee jaar de ramsj in, en dat je geen boeken kan kopen die je niet ziet en daar is deze mastodontboekenbeurs dan toch tenminste goed voor, en nee, ik heb weer eens helemaal, helemaal geen, ik herhaal géén zin om een punt te zetten in dit relaas, dank u, vandaag even niet,  verkoopcijfers auteursrechten, en verdomme toch die tien meter wit vasttapijt waar ik willens nillens over moet en wenste dat ik moddervoeten had of beter nog dat ik in die dikke hondendrol daarbuiten getrapt had, ach wat, elk boontje komt om zijn loontje, uiteindelijk wel, een mens zou voor minder in de hel gaan geloven zodat bepaalde boontjes loontjes krijgen en als ik thuiskom krijg ik ze maar niet uit mijn hoofd, al die boeken, al die verdomde boeken, en al die harten daarin uitgestort, al die zielen daarin blootgelegd en al die nagels daarvoor kapotgebeten, bomen gehakt, flessen geledigd, repen chocolade gekauwd, dinges gesnoven of geslikt, gesukkeld, geschreeuwd, geredigeerd, gewanhoopt, gewritersblokt, stapels en stapels en terwijl de nacht aan me voorbijglijdt, hopen  ze zich op als de toren van Babel, storten ze ineen tot een puinhoop van miljarden hulpeloze letters die er uiteindelijk maar zesentwintig zijn en wat je daar allemaal mee doen kan zoals nu, eindeloos, eindeloos en toch nooit genoeg, nooit of te nimmer